Eten Spanjaarden echt het meeste groente en fruit van Europa?

Spanje staat te boek als de groentetuin van Europa, en dat beeld klopt aan de productiekant volledig. Maar de vraag of Spanjaarden ook zelf het meeste groente en fruit eten, ligt genuanceerder dan het cliche van de mediterrane keuken doet vermoeden. De cijfers laten iets anders zien dan tien jaar geleden.

Spanje als groenteschuur van de Europese Unie

Aan de productiekant is de positie onbetwist. Spanje is de grootste groenteproducent van de Europese Unie, terwijl Italië de grootste fruitproducent is. Vooral in de wintermaanden leunt Noord-Europa zwaar op Spaanse aanvoer: een aanzienlijk deel van de sinaasappels, mandarijnen, paprika’s, komkommers en aardbeien die dan in Nederlandse supermarkten liggen, komt uit Almería, Murcia en de regio Valencia.

Die exportpositie verklaart waarom Spanje in Nederlandse berichtgeving vaak in een adem wordt genoemd met groente en fruit. Maar produceren is iets anders dan opeten.

Hoeveel fruit eten Spanjaarden per persoon?

De consumptiecijfers van het Spaanse ministerie van Landbouw laten zien dat de gemiddelde Spanjaard rond de 92 kilo vers fruit per jaar eet. Dat is een fors volume naar Europese maatstaven, maar het is wel een daling ten opzichte van het piekjaar 2020, toen mensen door de pandemie meer thuis kookten.

Binnen Spanje zijn de verschillen groot. Navarra, in het noorden, voert de lijst aan met ruim 119 kilo per persoon per jaar. Extremadura, in het westen, zit met bijna 77 kilo aan de onderkant. Dat verschil van meer dan veertig kilo tussen twee regio’s van hetzelfde land is groter dan het verschil tussen veel Europese landen onderling.

Sinaasappels vormen een van de belangrijkste teelten en zijn ook binnenlands populair, met de regio Valencia als bekendste productiegebied. Andere veelgegeten soorten zijn appels, bananen, meloen en steenfruit als perziken.

Eet Spanje meer groente dan de rest van Europa?

Hier wordt het interessant. Als je kijkt naar hoeveel mensen dágelijks groente eten, staat Spanje niet bovenaan. België en Ierland scoren op die maatstaf het hoogst. Bij dagelijkse fruitconsumptie voert Italië de lijst aan, gevolgd door Portugal en dan pas Spanje.

Dat lijkt tegenstrijdig met het volume per hoofd, maar dat is het niet: het gaat om twee verschillende dingen. Hoeveel kilo iemand per jaar eet, zegt iets anders dan hoe vaak iemand het op zijn bord heeft. Spanjaarden eten relatief veel per keer, maar niet per se elke dag.

De bredere Europese cijfers zijn hoe dan ook geen reden tot juichen: ongeveer een derde van de EU-consumenten eet niet dagelijks groente of fruit, en het merendeel haalt de aanbeveling van de Wereldgezondheidsorganisatie van 400 gram per dag niet.

Waarom het beeld is verschoven

Het mediterrane dieet geldt internationaal als voorbeeld, maar in Spanje zelf staat het onder druk. Onderzoekers wijzen al langer op de opmars van bewerkte producten, vooral onder jongeren, en op een consumptie van verse producten die geleidelijk daalt.

Tegelijk groeit de belangstelling voor biologische producten en voor gemaksverpakkingen met voorgesneden groente, wat de drempel juist verlaagt. Het beeld is dus niet eenduidig: minder verse kilo’s, maar niet noodzakelijk minder groente in totaal.

Wat dit betekent als je in Spanje woont

Voor wie een tweede woning in Spanje heeft of er permanent woont, is de praktische kant vooral prettig. Verse producten zijn dichtbij, seizoensgebonden en doorgaans goedkoper dan in Nederland of België. De weekmarkt (mercadillo) in vrijwel elke gemeente is daarvoor het adres, en aan de kust vaak op een vaste dag in de week.

Let wel op dat het seizoensaanbod anders loopt dan je gewend bent. Sinaasappels zijn een winterproduct, meloen en tomaat pieken in de zomer, en steenfruit heeft een kort seizoen in het late voorjaar.

Kort samengevat

• Spanje is de grootste groenteproducent van de EU; Italië de grootste fruitproducent.
• De gemiddelde Spanjaard eet rond de 92 kilo vers fruit per jaar, met grote regionale verschillen.
• Op dagelijkse consumptie staat Spanje niet bovenaan: België en Ierland leiden bij groente, Italië bij fruit.
• De verse consumptie daalt geleidelijk, ook in het land van het mediterrane dieet.

Cijfers over voedselconsumptie worden jaarlijks bijgesteld en meetmethoden verschillen per bron. Wij werken dit dossier bij zodra nieuwe rapportages verschijnen.