Processierups aan de Costa Blanca: gevaar voor je hond en wat je eraan doet
De nesten van de processierups verschijnen in het najaar; vanaf januari of februari komen de rupsen uit de dennen naar beneden. Voor honden is één lik genoeg voor een opgezwollen tong. Zo herken je de rups, wat je doet als je hond in aanraking komt en hoe je je eigen bomen beschermt.
Zie je in de winter witte, spinnenwebachtige nesten in de dennenbomen rond je huis, dan heb je de processierups van de den (procesionaria del pino) in de tuin. De nesten verschijnen al in het najaar in de dennenbomen. Aan de Costa Blanca dalen de rupsen meestal vanaf januari of februari in lange rijen naar beneden; bij zachte winters kan dat eerder gebeuren. Hun brandharen zijn gevaarlijk voor honden, katten en kinderen: een hond die een rups likt of in zijn bek neemt, kan binnen minuten een opgezwollen tong krijgen, en soms sterft een deel van de tong af. Het afgelopen seizoen kwamen de eerste rupsen in de provincie Alicante al iets eerder dan normaal.
Hoe herken je de processierups?
- Nesten (bolsones): witte, zijdeachtige zakken aan het uiteinde van de takken van dennen en soms ceders, vooral aan de zonkant van de boom.
- Rupsen: bruin-oranje en behaard, een paar centimeter lang.
- Processies: aan het eind van de winter dalen de rupsen af en lopen ze kop aan staart in een lange rij over de grond, op zoek naar een plek om zich in te graven. Dat is het gevaarlijkste moment.
Zo verloopt het seizoen in de provincie Alicante grofweg:
- Najaar: de eerste nesten ontstaan in de bomen.
- December: de nesten zijn goed zichtbaar; de rupsen zitten nog in de bomen.
- Januari en februari: de eerste processies komen naar beneden.
- Maart en april: er kan nog steeds risico zijn, afhankelijk van de temperatuur en de plek.
Elke rups heeft tienduizenden microscopisch kleine brandharen, die loslaten en door de wind meegevoerd worden. Je hoeft een rups dus niet aan te raken om er last van te krijgen: ook een nest of een plek waar een processie langs is gekomen, kan nog lange tijd haren bevatten.
Gevaar voor je hond
Honden zijn nieuwsgierig en snuffelen aan de rij rupsen of nemen er een in hun bek. De toxine werkt vooral op slijmvliezen: tong, neus, ogen en luchtwegen. Let op deze verschijnselen:
- heel veel kwijlen en met de poten aan de bek krabben;
- een opgezwollen tong, die paars of donker verkleurt;
- gezwollen snuit of ogen, braken, moeite met slikken of ademen.
Wat doe je als je hond in aanraking is geweest?
- Breng je hond weg van de rupsen, en raak de rupsen of de haren zelf niet met blote handen aan.
- Wrijf niet. Wrijven verspreidt de brandharen en maakt het erger, ook voor jezelf.
- Spoel de bek en de snuit voorzichtig met veel lauw water, als dat lukt zonder gebeten te worden. Draag als het kan handschoenen. Probeer niet zelf de tong schoon te schrapen of haren te verwijderen.
- Ga direct naar de dierenarts, ook als het meevalt. Wacht niet af: een lichte zwelling kan uren later uitlopen op afsterven van weefsel. Bel onderweg alvast, zodat de dierenarts weet dat je eraan komt. Heeft je hond moeite met ademen, dan is het een noodgeval: ga naar de dichtstbijzijnde spoedkliniek.
Woon of verblijf je in een gebied met veel dennen, zoek dan alvast uit welke dierenkliniek bij jou in de buurt ook 's avonds en in het weekend spoedhulp geeft.
Gevaar voor mensen en kinderen
De brandharen worden ook door de wind verspreid; je kunt er dus last van krijgen zonder een rups aan te raken, bijvoorbeeld als kinderen onder een besmette boom spelen. Bij mensen geven de brandharen jeuk, rode bultjes en uitslag op de huid, en soms ontstoken ogen of klachten aan de luchtwegen. Spoel de huid met water zonder te wrijven, en was je kleding op hoge temperatuur. Krijg je haren in je ogen of last van benauwdheid, ga dan naar een arts. Leer kinderen dat ze rupsen en nesten niet mogen aanraken.
Wat doe je tegen de rups in je eigen tuin?
Gemeenten bestrijden de rups in parken, bij scholen en in de openbare dennenbossen. Op je eigen grond ben je zelf verantwoordelijk. Er zijn verschillende methoden, elk op een eigen moment van het jaar:
Schuif de tabel opzij voor alle kolommen
| Methode | Wanneer | Hoe het werkt |
|---|---|---|
| Injectie in de stam (endoterapia) | Meestal in de herfst, als de rupsen nog jong zijn | Een vakman spuit een middel in de stam dat via het sap in de naalden komt. De jonge rupsen gaan dood als ze eten. Het juiste moment hangt af van het middel, de levensfase van de rups en de plek; bestrijding werkt het best voordat de rupsen hun brandharen krijgen. Geschikt voor tuinen, niet voor grote bossen. |
| Nesten weghalen | Winter, zodra je ze ziet | De takken met nesten worden afgeknipt en vernietigd. Laat dit doen door een vakman met beschermende kleding; doe het nooit zelf zonder bescherming. |
| Ring om de stam (anillo) | Begin van de winter plaatsen | Een kraag om de stam vangt de rupsen op als ze naar beneden komen, in een zak met aarde. Ze bereiken de grond niet. |
| Feromoonvallen | Zomer | Vangen mannetjesvlinders. Dat voorkomt geen nieuwe besmetting: vrouwtjes kunnen al bevrucht zijn voordat de mannetjes in de val lopen. Alleen zinvol als aanvulling op andere methoden. |
Wat een behandeling kost, verschilt sterk per bedrijf, per boom en per methode. Vraag altijd een offerte bij een erkend bestrijdingsbedrijf (empresa de control de plagas) en vraag welke methode het in jouw situatie en op dit moment van het jaar adviseert.
Ben je in de winter niet in Spanje? Spreek dan met je tuinman of beheerder af dat die in december en januari naar nesten kijkt, vooral als er huurders met honden komen. Meer over je huis winterklaar maken lees je in Vakantiewoning winterklaar maken, en over reizen met je hond in Met je hond naar Spanje.
Waar moet je extra opletten?
Overal waar dennen staan: in urbanisaties met pijnbomen, in parken, langs wandelpaden in de heuvels en in de bossen bij de kust. In de Marina Alta zijn dat onder meer de dennenbossen rond Moraira, Xàbia en Calp. Houd je hond in die gebieden in het voorjaar aan de lijn en laat hem niet aan de grond snuffelen langs rijen rupsen.
Handige Spaanse woorden
| Nederlands | Spaans |
|---|---|
| processierups | procesionaria (del pino) |
| nest | bolsón / nido |
| den | pino |
| dierenarts (spoed) | veterinario (de urgencias) |
| injectie in de stam | endoterapia |
| ongediertebestrijding | control de plagas |
Veelgestelde vragen
Wanneer is de processierups aan de Costa Blanca actief?
De nesten ontstaan in het najaar en zijn in december goed zichtbaar. De rijen rupsen op de grond zie je meestal vanaf januari of februari, en tot in maart en april. Door zachte winters komt de rups de laatste jaren vaak iets eerder.
Wat moet ik doen als mijn hond een processierups heeft gelikt?
Niet wrijven, de bek voorzichtig spoelen met veel lauw water en direct naar de dierenarts, ook als de klachten licht lijken.
Kan mijn hond doodgaan door een processierups?
Ja. De brandharen kunnen ernstige ontstekingen veroorzaken. Vooral contact met de tong en de bek kan leiden tot weefselschade, waarbij een deel van de tong kan afsterven. In ernstige gevallen ontstaan ook ademhalingsproblemen. Ga bij ieder vermoeden van contact direct naar de dierenarts.
Mag ik nesten zelf weghalen?
Het kan, maar het is riskant: de brandharen komen bij het knippen vrij. Laat het liever doen door een bestrijdingsbedrijf met beschermende kleding.
Moet de gemeente de nesten in mijn tuin weghalen?
Nee. De gemeente behandelt openbare bomen; op eigen grond ben je zelf verantwoordelijk. Staan de nesten in bomen van de buren of van de gemeente vlak bij je huis, meld het dan bij de eigenaar of de gemeente.
Stand van zaken: vrijdag 13 november 2026. Dit artikel is geen medisch of veterinair advies. Ga bij klachten bij je hond direct naar de dierenarts, en bij jezelf naar een arts.