DANA in Spanje: wat het is en wat de waarschuwingscodes betekenen

Een DANA legt in enkele uren een half jaar aan regen op een gebied dat er niet op gebouwd is. Voor wie aan de Spaanse oostkust woont of een woning heeft, is het het weerverschijnsel dat er het meest toe doet — en het minst begrepen wordt.

Wat een DANA precies is

DANA staat voor depresión aislada en niveles altos: een geïsoleerde depressie op grote hoogte. In het dagelijks spraakgebruik heette het vroeger gota fría, koude druppel, en die term hoor je nog steeds.

Het ontstaat wanneer een pluk koude lucht op grote hoogte losraakt van de straalstroom en boven het Middellandse Zeegebied blijft hangen. Daaronder ligt zeewater dat na een lange zomer nog warm is. Dat temperatuurverschil is de motor: warme, vochtige lucht stijgt razendsnel op naar de koude bovenlucht en condenseert tot buien met een enorme intensiteit.

Omdat het systeem is losgeraakt van de hoogtestroming beweegt het nauwelijks. Daar zit het gevaar: de buien blijven urenlang boven hetzelfde gebied hangen.

Wanneer het seizoen loopt

Het risico is het grootst van eind augustus tot november, met een piek in september en oktober. Dat is logisch: dan is de zee op zijn warmst terwijl de bovenlucht al afkoelt.

Het meest getroffen gebied is de Spaanse oostkust: de regio Valencia, de Costa Blanca, Murcia en de Balearen. Ook Catalonie en delen van Andalusie krijgen ermee te maken.

Waarom een DANA zo gevaarlijk is

De hoeveelheid neerslag is maar de helft van het verhaal. Drie factoren maken het verschil:

• Het landschap. De Spaanse oostkust bestaat uit steile hellingen die kort en snel naar zee aflopen. Water krijgt geen tijd om weg te zakken.
• Droge grond. Na een hete zomer is de bodem verhard en neemt hij water nauwelijks op. De regen stroomt af in plaats van in te zakken.
• De barranco. Dit is het punt dat buitenlanders het vaakst onderschatten. Een barranco of rambla is een droge geul die het grootste deel van het jaar op een pad of een parkeerplaats lijkt. Bij een DANA verandert die in enkele minuten in een rivier met een verwoestende kracht. Er is in Spanje op en langs die geulen gebouwd, en dat is precies waar het misgaat.

De waarschuwingscodes van AEMET

De Spaanse weerdienst AEMET geeft waarschuwingen af per provincie en per gebied binnen die provincie. De codes betekenen het volgende:

• Groen — geen bijzonder risico.
• Geel — risico voor specifieke activiteiten. Er kan lokaal overlast zijn, maar voor de meeste mensen verandert er weinig.
• Oranje — aanzienlijk risico. Verwacht wateroverlast, afgesloten wegen en mogelijk gesloten scholen. Stel niet-noodzakelijke ritten uit.
• Rood — uitzonderlijk risico met kans op ernstige schade. Blijf binnen, ga niet de weg op, en volg de aanwijzingen van de autoriteiten.

Belangrijk om te weten: de codes gelden voor een vooraf vastgesteld gebied, niet voor jouw straat. Een oranje waarschuwing voor de provincie Alicante kan betekenen dat het in Denia hoost terwijl het in Torrevieja droog blijft — of andersom. Kijk daarom altijd naar de kaart en niet alleen naar de kleur.

Wat je doet bij een waarschuwing

Vooraf

• Zorg dat je afvoeren en dakgoten schoon zijn; bladeren aan het einde van de zomer zijn de meest voorkomende oorzaak van waterschade in huis.
• Weet waar de dichtstbijzijnde barranco of rambla ligt, en of jouw woning of garage lager ligt dan de straat.
• Controleer of je opstalverzekering waterschade dekt. In Spanje worden extreme natuurrampen deels vergoed via het Consorcio de Compensación de Seguros, maar alleen als je een geldige polis hebt.
• Zet de waarschuwingsdienst van je gemeente aan als die bestaat. Veel kustgemeenten sturen berichten via sms of een app.

Tijdens

• Rijd nooit een ondergelopen weg of onderdoorgang in. Dit is doodsoorzaak nummer één bij een DANA. Een halve meter stromend water tilt een auto op.
• Blijf uit de buurt van barrancos en ramblas, ook als het bij jou droog is: het water komt uit het achterland.
• Ga bij dreigende wateroverlast naar een hogere verdieping en niet naar de kelder of de garage.
• Volg AEMET en je gemeente, niet de sociale media.

Erna

• Maak foto’s van alle schade voordat je opruimt.
• Meld de schade zo snel mogelijk bij je verzekeraar.
• Wees voorzichtig met modder in en om het huis: die is vaak vermengd met rioolwater.

Waarom het onderwerp op de agenda staat

De overstromingen in de regio Valencia van najaar 2024 hebben het politieke debat over waterbeheer, waarschuwingssystemen en bouwen in overstromingsgebied blijvend veranderd. Sindsdien wordt er gewerkt aan betere alarmering en aan het herzien van bestemmingsplannen in risicogebieden.

Voor wie een woning zoekt is dat relevante informatie: kijk bij een aankoop naar de overstromingskaarten van de regio, en vraag na of het perceel in een aangewezen risicozone ligt. Zie ook ons dossier over de kosten en valkuilen bij het kopen van een huis in Spanje.

Wij houden op deze pagina de actuele waarschuwingen en de gevolgen voor verkeer en voorzieningen bij.