Overwinteren in Spanje: de beste plaatsen, het weer en de kosten

Waar is het in Spanje warm genoeg om te overwinteren? Alleen op de Canarische Eilanden blijft het ook 's nachts zacht. Gran Canaria komt in januari uit op een gemiddeld minimum van 15,0 graden, terwijl Alicante op 6,3 graden zit en Palma de Mallorca op 3,8. Overdag ontlopen de kusten elkaar nauwelijks, maar zodra de zon weg is begint het verschil.

Zoek je warmte, dan zijn de Canarische Eilanden de enige echte keuze. Zoek je zon en droogte binnen bereik van Nederland, dan is de Costa Blanca de beste optie op het vasteland. De Costa del Sol is even zacht maar aanzienlijk natter, en Mallorca valt in de winter tegen.

De Spaanse winterbestemmingen naast elkaar

Voor een verblijf van maanden tellen vier waarden: de temperatuur overdag, de temperatuur 's nachts, het aantal zonuren en de neerslag. Onderstaande tabel zet ze voor januari naast elkaar, gebaseerd op de klimatologische normaalwaarden van AEMET over de periode 1981-2010.

De kolom met minimumtemperaturen is de meest onthullende. Op Gran Canaria is het 's nachts gemiddeld nog steeds vijftien graden, wat warmer is dan de nachten in de andere vijf plaatsen bij elkaar opgeteld nooit halen. Aan de Costa Blanca en de Costa del Sol zakt het gemiddeld naar zes tot zeven graden, en in Palma naar bijna vier.

Ook de zonuren verdienen aandacht. Alicante, Málaga en Gran Canaria zitten in januari allemaal rond de honderdtachtig uur, terwijl Bilbao op ongeveer vijfentachtig uur uitkomt. Dat is minder dan de helft, en het is precies waarom het noorden van Spanje ondanks zachte temperaturen geen winterbestemming is.

Vorst komt vaker voor dan je denkt

Een detail dat in vrijwel geen enkele Nederlandstalige vergelijking terugkomt, is het aantal vorstdagen. AEMET houdt dat bij, en de uitkomsten zijn verrassend.

Palma de Mallorca telt in januari gemiddeld ruim vijf dagen met vorst, en in februari nog bijna vier. Madrid komt in januari op ruim zes vorstdagen. Alicante blijft steken op minder dan een halve dag per januari, en op Gran Canaria komt vorst in de normaalreeks helemaal niet voor.

Voor wie overweegt om de winter op Mallorca door te brengen is dat een relevant gegeven. Het eiland is in mei en september uitstekend, maar het binnenland koelt in de winternachten stevig af, en dat is iets anders dan de milde winter waar veel mensen op rekenen.

Costa Blanca: droog, zonnig en koud zodra de zon weg is

Populaire plaatsen om te overwinteren zijn Torrevieja, Orihuela Costa, Santa Pola, Benidorm, Altea, Javea en Denia, met Alicante als stedelijk middelpunt en de dichtstbijzijnde luchthaven. Het weerbeeld verschilt tussen die plaatsen nauwelijks, de sfeer en het voorzieningenniveau des te meer.

Alicante komt in januari uit op een gemiddeld maximum van 17,0 graden, ongeveer honderdtachtig zonuren en slechts drieëntwintig millimeter neerslag. Dat is een uitzonderlijk droge winter, en de combinatie van zon en weinig regen maakt dat je vrijwel elke dag buiten kunt zijn.

Het minpunt zit in de avonden. Het gemiddelde minimum ligt op 6,3 graden, en omdat de zon in januari rond zes uur ondergaat betekent dat een lange avond in een huis dat daar niet op gebouwd is. Wie hier voor het eerst overwintert, onderschat bijna altijd hoeveel het scheelt om een woning met dubbel glas en een goede verwarming te hebben.

Costa del Sol: even zacht, maar duidelijk natter

Op temperatuur ontlopen de Costa del Sol en de Costa Blanca elkaar nauwelijks: Málaga komt in januari op 12,1 graden gemiddeld met een maximum van 16,8. Het verschil zit in de neerslag. Málaga noteert in december gemiddeld honderd millimeter en in januari negenenzestig millimeter, tegenover vijfentwintig en drieëntwintig millimeter in Alicante. In het najaar en de vroege winter valt aan de Costa del Sol dus drie tot vier keer zoveel regen.

Fuengirola, Marbella en Estepona zijn de plaatsen waar Nederlandse en Belgische overwinteraars zich het vaakst vestigen, met Málaga als aanvliegpunt.

Dat maakt de Costa del Sol niet minder geschikt, maar wel anders. Je krijgt er meer groen en meer wisselvalligheid, terwijl de Costa Blanca droger en kaler is. Wie vooral zekerheid over droge dagen wil, zit aan de Costa Blanca beter.

Canarische Eilanden: de enige echte winterzon

Gran Canaria komt in januari uit op 17,9 graden gemiddeld, met een maximum van 20,8 en een minimum van 15,0 graden. In december ligt het gemiddelde nog op 19,2 graden. Die minimumtemperatuur is het argument. Vijftien graden 's nachts betekent dat een huis nauwelijks afkoelt, dat je 's avonds buiten kunt eten en dat verwarming grotendeels overbodig is. Op het vasteland is dat in januari nergens het geval.

Tenerife, Lanzarote en Fuerteventura kennen een vergelijkbaar winterklimaat, al is Lanzarote droger en winderiger en heeft Tenerife door de Teide de grootste verschillen tussen noord en zuid.

Daar staan twee dingen tegenover. De eilanden liggen ver van Nederland en van je eventuele woning op het vasteland, en het weer verschilt sterk per eiland en zelfs per kustzijde. De noordkant van Gran Canaria is aanzienlijk bewolkter dan het zuiden, terwijl de cijfers hierboven van het vliegveld in het zuidoosten komen.

Costa Blanca of Costa del Sol?

Op temperatuur maakt het vrijwel niets uit. Alicante en Málaga zitten in januari allebei rond de 17 graden overdag en ontlopen elkaar ongeveer een graad in de nachten. De keuze gaat dus niet over warmte.

Wil je zoveel mogelijk droge dagen achter elkaar, dan is de Costa Blanca de betere keuze, met drieëntwintig millimeter neerslag in januari tegenover negenenzestig in Málaga. Wil je liever een groenere omgeving, meer stedelijk leven en accepteer je daarvoor nattere perioden, dan ligt de Costa del Sol voor de hand. Voor wie vanuit Nederland of België pendelt speelt bereikbaarheid vaak de doorslaggevende rol, en dan wint de kust met de gunstigste vluchten.

Wat een Spaanse winter met je huis doet

Spaanse woningen zijn gebouwd om hitte buiten te houden. Dikke muren, kleine ramen aan de zonzijde en vloeren van tegels werken uitstekend in augustus, en tegen je in januari.

Wie in december arriveert, ontdekt dat een woning die overdag prima aanvoelt na zonsondergang snel afkoelt en dat de temperatuur binnen soms lager ligt dan buiten in de middag. Airco met warmtepompfunctie is in veel woningen de enige verwarming, en dat is bij lage buitentemperaturen minder efficiënt.

Vocht is het tweede punt. In een woning die een groot deel van het jaar leegstaat en in de winter weinig wordt verwarmd, kan condens op koude muren tot schimmel leiden. Ventileren en een basistemperatuur aanhouden werkt beter dan alleen verwarmen op de momenten dat je thuis bent.

Hoeveel kost overwinteren in Spanje?

Het antwoord hangt vooral af van één post: de huur. Seizoenshuur van november tot en met maart ligt duidelijk onder de zomertarieven, maar duidelijk boven wat een jaarcontract per maand kost, en het verschil tussen de plaatsen onderling is groter dan het verschil tussen de kusten.

Daarnaast zijn er drie posten die overwinteraars stelselmatig onderschatten. Elektriciteit is de grootste tegenvaller, want Spaanse stroomtarieven horen bij de hogere in Europa en elektrisch bijverwarmen in een slecht geïsoleerde woning tikt hard aan. Vliegtickets zijn in de kerstperiode veel duurder dan in januari of februari, wat vertrekken in november en terugkeren in maart aantrekkelijk maakt. En een particuliere zorgverzekering, als je die nodig hebt, loopt sterk op met de leeftijd.

Daar staat tegenover dat uit eten gaan het verschil met Nederland het duidelijkst laat zien. Een menú del día kost in de meeste plaatsen tussen de twaalf en achttien euro, en dat maakt dagelijks buiten de deur eten een reële optie in plaats van een uitje.

Wat de afzonderlijke posten kosten en waar de regionale verschillen zitten, staat uitgebreid in het dossier over kosten van levensonderhoud in Spanje.

Hoe lang je kunt blijven en wanneer dat gevolgen krijgt

Als Nederlander of Belg mag je als EU-burger vrij in Spanje verblijven, dus de negentig-dagenregel die voor reizigers van buiten de Europese Unie geldt, is op jou niet van toepassing. Voor een verblijf van langer dan drie maanden gelden wel registratieverplichtingen.

Belangrijker voor de meeste overwinteraars is de vraag wanneer je fiscaal inwoner van Spanje wordt. De bekendste toets is die van 183 dagen verblijf per kalenderjaar, maar het is niet de enige. Spanje kan je ook als inwoner aanmerken wanneer de kern van je economische belangen hier ligt, en er geldt een vermoeden van inwonerschap wanneer je partner en minderjarige kinderen in Spanje wonen.

Reken bovendien niet te snel. Een verblijf van begin november tot eind april telt ongeveer honderdtachtig dagen en blijft daarmee net onder de grens, maar een paar extra weken in het najaar of een tussentijds bezoek in de zomer kunnen het beeld al doen kantelen. Ga je tegen die grens aan zitten, laat je positie dan voorleggen aan een adviseur in beide landen in plaats van zelf te tellen.

Wat dat betekent voor je belastingpositie staat in het dossier over dubbele belasting tussen Nederland en Spanje. Blijf je onder die grens, dan blijft je woning een tweede woning en gelden de regels uit het dossier over belasting op een tweede woning in Spanje.

Wanneer je het beste vertrekt en terugkomt

De koudste periode op het Spaanse vasteland ligt tussen half december en half februari, dus wie flexibel is vertrekt vaak begin november en keert eind maart terug. Maart is aan de kust duidelijk aangenamer dan januari. Alicante gaat van 11,7 graden gemiddeld in januari naar 14,2 in maart, en het aantal zonuren loopt in dezelfde periode op van ongeveer honderdtachtig naar ruim tweehonderdtwintig. Op Gran Canaria is dat verschil veel kleiner, wat opnieuw laat zien hoe stabiel het klimaat daar is.

Meer over de rest van het jaar vind je in de gids over de beste reistijd voor Spanje.

Veelgestelde vragen

Verder in dit dossier

Bronnen