Algemene staking Spanje 11 november: gevolgen voor vluchten en treinen

Update dinsdag 10 november, 16.00 uur: alle minimumdiensten zijn nu bekend. Renfe rijdt op 11 november 50 tot 75% van de Cercanías, 65% van de regionale treinen en 73% van de AVE en langeafstandstreinen. De TRAM van Alicante en Metrovalencia rijden 80%. Van de internationale vluchten moet 39 tot 64% doorgaan, afhankelijk van de luchthaven; voor Alicante is dat minstens 54%. De machinistenstaking van vandaag leidt al tot geschrapte treinen rond Valencia. Lees ook welke vluchten vanaf Alicante doorgaan en wat je nu doet.

Op woensdag 11 november is er in heel Spanje een algemene staking van 24 uur. De vakbonden CCOO en UGT leggen samen met kleinere bonden en huurdersorganisaties het werk neer voor betaalbaar wonen en hogere lonen. Reken op mogelijke verstoringen van treinen, bussen en vluchten. Ook scholen, overheidsloketten en geplande zorgafspraken kunnen hinder ondervinden. De overheid heeft minimumdiensten vastgesteld, zodat een deel van het vervoer en de zorg blijft draaien. De spoedeisende hulp blijft beschikbaar via de verplichte minimumdiensten.

Voor de trein is het extra lastig. De machinisten van Renfe, verenigd in de vakbond Semaf, staken los van de algemene staking ook op dinsdag 10 november en een deel van donderdag 12 november. Wie die week reist, doet er goed aan zijn plannen nu al na te lopen.

Wat is er aan de hand?

De staking duurt van 00.00 tot 24.00 uur op 11 november. Bij ploegendiensten kan ze al beginnen met de laatste dienst van dinsdagavond en doorlopen tot het einde van de nachtdienst. De oproep geldt voor alle sectoren, ook voor luchthavens, vervoer, onderwijs, zorg en handel.

CCOO en UGT registreerden de staking op 19 oktober bij het Spaanse ministerie van Arbeid. CGT, CNT, Intersindical en de huurdersbonden sluiten zich aan. In de Comunitat Valenciana roepen ook de regionale afdelingen van die bonden, de Sindicat de Llogateres en de PAH op tot deelname. Het is de eerste gezamenlijke algemene staking van CCOO en UGT sinds 14 november 2012.

De werkgeversorganisatie CEOE noemde de staking politiek gemotiveerd. Op 22 oktober besloot de organisatie af te zien van een juridische procedure vóór de staking, maar ze sloot stappen achteraf niet uit. De staking gaat dus gewoon door.

Waarom wordt er gestaakt?

De belangrijkste reden is de woningnood. De bonden willen een plafond op huurprijzen in gebieden waar de markt onder druk staat, veel meer sociale huurwoningen en strengere grenzen aan toeristische verhuur en seizoenverhuur. Daarnaast eisen de bonden voor 2027 een verhoging van het minimumloon met minimaal 7 procent. Voor andere salarissen streven ze in de cao's naar verhogingen van 4 tot 7 procent. Ook willen ze een kortere werkweek.

Een directe aanleiding was de ontruiming van een 87-jarige huurster in Madrid. Ondanks protest van honderden buurtbewoners werd ze op 23 september uit haar woning gezet. Op 7 oktober overleed ze, en haar zaak werd een symbool van de Spaanse woningcrisis. Op de achtergrond spelen ook de woningdecreten van de regering, die het parlement eerder verwierp. Hoe dat zat, lees je in het artikel over de verworpen woningdecreten.

De timing valt op: twee dagen na de staking begint de campagne voor de vervroegde verkiezingen van 29 november. Wat die verkiezingen betekenen, staat in het artikel over de verkiezingen van 29 november.

Vluchten: wat je kunt verwachten

Ook personeel van luchthavens, afhandelaars en luchtvaartmaatschappijen in Spanje mag staken. Het Spaanse ministerie van Vervoer heeft de minimumdiensten vastgesteld in drie groepen, met een percentage per luchthaven:

Vluchten tussen Alicante of Valencia en Nederland of België vallen onder de internationale vluchten. Voor Alicante moet minstens 54% daarvan doorgaan. Welke vluchten precies vervallen, bepalen de maatschappijen zelf; reken op annuleringen in de loop van dinsdagavond en woensdagochtend. Ook vluchten die doorgaan kunnen vertraging oplopen door minder grondpersoneel of een langere rij bij de bagage en de beveiliging.

Vlieg je op 11 november, of op de avond van 10 of de ochtend van 12 november?

• Houd je e-mail en de app van je maatschappij in de gaten. Een wijziging of annulering wordt daar gemeld.
• Annuleer je ticket niet zelf. Doe je dat, dan verlies je je rechten als de maatschappij de vlucht later zelf schrapt.
• Wordt je vlucht geannuleerd, dan heb je altijd recht op een andere vlucht of terugbetaling binnen 7 dagen, en bij lang wachten op eten, drinken en zo nodig een hotel.
• Of je recht hebt op een compensatie van 250 tot 600 euro, hangt af van de oorzaak van de annulering. Bij een staking van externe luchthavenmedewerkers of luchtverkeersleiding kan sprake zijn van een buitengewone omstandigheid. De maatschappij moet dan wel aantonen dat ze alle redelijke maatregelen heeft genomen. Bij een staking van het eigen personeel van de maatschappij ligt dat anders, en is compensatie vaker verschuldigd. Ook als je geen compensatie krijgt, houd je recht op terugbetaling of een andere vlucht en op verzorging tijdens het wachten.
• Kom ruim op tijd naar de luchthaven. Bij Ryanair sluit de bagageafgifte vanaf 10 november al 60 minuten voor vertrek.

Een overzicht van de verbindingen deze winter staat in de wintervluchten vanaf Alicante.

Treinen: drie dagen met problemen

Voor het spoor is de hele week rond 11 november lastig. De machinistenbond Semaf staakt bij Renfe uit onvrede over de veiligheid op het spoor, na onder meer het treinongeluk bij Urda:

• Dinsdag 10 november: staking van 00.01 tot 23.59 uur.
• Woensdag 11 november: de algemene staking.
• Donderdag 12 november: korte stakingen van 6.20 tot 9.20 uur, van 14.20 tot 17.20 uur en van 21.20 tot 23.20 uur.

De staking van dinsdag gaat door: overleg met het ministerie leverde geen akkoord op. Rond Valencia reden dinsdagochtend 7 van de 59 geplande Cercanías tussen 5.30 en 9.30 uur niet, en ook enkele AVE-treinen naar Madrid vielen uit. Bij de vorige staking van de machinisten op 29 oktober schrapte Renfe 606 treinen, ruim een vijfde van de dienstregeling.

Voor woensdag 11 november heeft het ministerie van Vervoer deze minimumdiensten voor Renfe vastgesteld:

• Cercanías (voorstadstreinen, zoals Alicante-Elche-Murcia en rond Valencia): 75% in de spits (6.00 tot 9.00, 13.30 tot 15.30 en 18.30 tot 20.30 uur), 50% de rest van de dag.
• Media Distancia (regionale treinen): 65%.
• AVE en langeafstandstreinen: 73%.

Ook de concurrenten van Renfe rijden minder: Iryo schrapt 12 en Ouigo 8 treinen, met terugbetaling. Rij je met de trein van of naar Valencia, Alicante of Madrid, kijk dan op de site of in de app van Renfe welke treinen rijden. Bij een geschrapte trein kun je kosteloos omboeken of je geld terugvragen.

Het regionale vervoer in de Comunitat Valenciana valt onder de Generalitat. De TRAM van Alicante en Metrovalencia rijden 80% van de gewone dienstregeling, de streekbussen van Metrobus rond Valencia 70 tot 80%. Stadsbussen en de bussen tussen de luchthaven en de kustplaatsen kunnen minder vaak rijden. Hoe je anders van de luchthaven naar je bestemming komt, lees je in van Alicante Airport naar de Costa Blanca.

Zorg, scholen en loketten

De Generalitat Valenciana heeft de minimumdiensten voor de zorg vastgesteld. De spoedeisende hulp (urgencias), de ic, dialyse en oncologie draaien volledig. Voor poliklinische afspraken met voorrang geldt 25% van de gewone bezetting, voor thuiszorg 50%. Geplande afspraken bij het gezondheidscentrum of in het ziekenhuis kunnen dus worden verzet. Heb je die dag een afspraak, bel dan vooraf of hij doorgaat.

Scholen blijven open met minimaal één medewerker per vier klassen; in de kinderopvang voor 0 tot 3 jaar en het speciaal onderwijs is 80% van het personeel aanwezig. Lessen zijn daarmee niet gegarandeerd. De schoolbus rijdt voor 50%, de schoolmaaltijd moet voor minstens 60% doorgaan. Ook bij gemeenten, de Seguridad Social, de belastingdienst en de politie voor bijvoorbeeld een NIE-afspraak kan het die dag rustiger of juist dicht zijn. Plan een afspraak liever op een andere dag.

Winkels, supermarkten en restaurants beslissen zelf of ze opengaan. Hun personeel mag staken, dus een kortere openingstijd of een dichte zaak is mogelijk. In Valencia, Alicante en andere steden zijn demonstraties te verwachten.

Werk je zelf in Spanje?

Staken is in Spanje een grondrecht. Je hoeft je werkgever niet vooraf te laten weten dat je meedoet, en je mag er niet voor gestraft of ontslagen worden. Je werkgever houdt wel het loon in over de uren dat je niet werkt. Ben je aangewezen voor de minimumdienst, dan moet je die uitvoeren.

Kun je niet naar je werk omdat er geen vervoer is, meld dat dan zo snel mogelijk bij je werkgever. Dat geeft niet automatisch recht op een betaalde vrije dag. Op thuiswerken heb je ook geen recht, tenzij je dat met je werkgever afspreekt. Meer over je rechten als werknemer staat in werken in Spanje als Nederlander.

Wat je nu al kunt doen

• Verzet reizen met de trein op 10, 11 en 12 november als dat kan.
• Vlieg je die dagen, controleer je vlucht de dag ervoor en de ochtend zelf.
• Bel afspraken bij arts, gemeente of notaris op 11 november vooraf na.
• Doe boodschappen en tank op dinsdag 10 november, voor het geval winkels of tankstations dicht zijn. Per comarca (streek) moet minstens 20% van de tankstations open blijven.
• Vermijd de centra van de grote steden rond demonstraties als je er niet hoeft te zijn. In Alicante en Elche beginnen die woensdag om 18.00 uur, in Valencia om 18.00 uur vanaf de Calle Xàtiva.